Kanun Teknoloji Geliştirme Bölgeleri
Kanunu
Kanun No. 4691
Kabul Tarihi : 26.6.2001
Amaç
MADDE 1. - Bu Kanunun amacı, üniversiteler, araştırma kurum ve kuruluşları
ile üretim sektörlerinin işbirliği sağlanarak, ülke sanayiinin uluslararası
rekabet edebilir ve ihracata yönelik bir yapıya kavuşturulması maksadıyla teknolojik
bilgi üretmek, üründe ve üretim yöntemlerinde yenilik geliştirmek, ürün kalitesini
veya standardını yükseltmek, verimliliği artırmak, üretim maliyetlerini düşürmek,
teknolojik bilgiyi ticarileştirmek, teknoloji yoğun üretim ve girişimciliği
desteklemek, küçük ve orta ölçekli işletmelerin yeni ve ileri teknolojilere
uyumunu sağlamak, Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulunun kararları da dikkate alınarak
teknoloji yoğun alanlarda yatırım olanakları yaratmak, araştırmacı ve vasıflı
kişilere iş imkânı yaratmak, teknoloji transferine yardımcı olmak ve yüksek/ileri
teknoloji sağlayacak yabancı sermayenin ülkeye girişini hızlandıracak teknolojik
alt yapıyı sağlamaktır.
Kapsam
MADDE 2. - Bu Kanun, Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin kuruluşunu,
işleyişini, yönetim ve denetimini ve bunlarla ilgili kişi ve kuruluşların görev,
yetki ve sorumluluklarını kapsar.
Tanımlar
MADDE 3. - Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Teknoloji Geliştirme Bölgesi (Bölge): Yüksek/ileri teknoloji kullanan ya
da yeni teknolojilere yönelik firmaların, belirli bir üniversite veya yüksek
teknoloji enstitüsü ya da AR-GE merkez veya enstitüsünün olanaklarından yararlanarak
teknoloji veya yazılım ürettikleri/geliştirdikleri, teknolojik bir buluşu ticari
bir ürün, yöntem veya hizmet haline dönüştürmek için faaliyet gösterdikleri
ve bu yolla bölgenin kalkınmasına katkıda bulundukları, aynı üniversite, yüksek
teknoloji enstitüsü ya da AR-GE merkez veya enstitüsü alanı içinde veya yakınında;
akademik, ekonomik ve sosyal yapının bütünleştiği siteyi veya bu özelliklere
sahip teknoparkı,
c) Araştırma ve Geliştirme (AR-GE): Bilim ve teknolojinin gelişmesini sağlayacak
yeni bilgileri elde etmek veya mevcut bilgilerle yeni malzeme, ürün ve araçlar
üretmek, yazılım üretimi dahil olmak üzere yeni sistem, süreç ve hizmetler oluşturmak
veya mevcut olanları geliştirmek amacı ile yapılan düzenli çalışmaları,
d) AR-GE Merkez veya Enstitüleri: Kamuya ait, yetişmiş nitelikli insan gücü
ile günün modern teknolojilerine dayalı makine, donanım ve yazılımı içinde bulunduran,
teknoloji ve ürün geliştirilmesine yönelik AR-GE faaliyetlerinin yapıldığı mekânları,
e) Üretim Birimleri: Bölge içerisinde bu Kanunun amacına uygun olarak faaliyette
bulunan gerçek veya tüzel kişilerce kurulan veya kullanılan, yeni ve yüksek
teknolojilere dayalı ve çevreye zarar vermeyen üretim birimlerini,
f) Girişimci: Bölgedeki hizmet ve imkânlardan yararlanmak isteyen veya yararlanmakta
olan gerçek ve tüzel kişileri,
g) Yenilik: Bir fikri; satılabilir, yeni ya da geliştirilmiş bir ürün ya da
mal ve hizmet üretiminde kullanılan yeni ya da geliştirilmiş bir yöntem haline
dönüştürmeyi,
h) Üründe Yenilik: Teknolojik açıdan yeni ürün, önceki ürün kuşağıyla karşılaştırıldığında
malzemesi, parçaları ve yerine getirdiği işlevler açısından öze ilişkin, teknolojik
farklar gösteren bir ürünü,
ı) Üretim Yöntemlerinde Yenilik: Geleneksel üretim tesislerinde üretilemeyen,
yeni ya da geliştirilmiş ürünlerin üretilmesinde veya halen üretilmekte olan
ürünlerin yeni tekniklerle üretilmesinde kullanılan yöntemi,
i) Üniversite: Mühendislik ve temel bilimler dallarında yapılanmasını gerek
insan gücü ve teknik donanım olarak tamamlamış ve gerekse doktora öğrencisi
seviyesinde yeterli araştırma elemanı olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından
onaylanan üniversiteleri,
j) Kurucu Heyet: Bölgenin içinde veya bulunduğu ilde yer alan en az bir üniversite
veya yüksek teknoloji enstitüsü ya da kamu AR-GE merkez veya enstitüsü ve diğer
kuruluş temsilcilerinden oluşan heyeti,
k) Yönetici Şirket: Bu Kanuna uygun ve anonim şirket olarak kurulan, Bölgenin
yönetimi ve işletmesinden sorumlu şirketi,
l) Yazılım: Bir bilgisayar, iletişim cihazı veya bilgi teknolojilerine dayalı
bir diğer cihazın çalışmasını ve kendisine verilen verilerle ilgili gereken
işlemleri yapmasını sağlayan komutlar dizisinin veya programların ve bunların
kod listesini, işletim ve kullanım kılavuzlarını da içeren belgelerin ve hizmetlerin
tümünü,
İfade eder.
Kuruluş
MADDE 4. - Bölge ile ilgili başvurular Kurucu Heyet tarafından yapılır.
Bölge başvurularını değerlendirilmek üzere Bakanlık Sanayi Araştırma ve Geliştirme
Genel Müdürünün başkanlığında Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, Devlet Planlama
Teşkilâtı Müsteşarlığı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, Türkiye Bilimsel ve
Teknik Araştırma Kurumu Başkanlığı, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve Bakanlık
tarafından belirlenecek teknoloji konusunda faaliyet gösteren bir özel kuruluştan
birer temsilcinin katılımı ile Değerlendirme Kurulu kurulmuştur.
Bölgeler, Değerlendirme Kurulunun uygun görüşü ve Bakanlığın teklifi üzerine
Bakanlar Kurulu kararı ile tespit edilir ve Resmi Gazetede yayımlanır.
Bölgelerdeki plânlama sürecinde imar plânları ve değişiklikleri, parselasyon
plânları ve değişiklikleri çıkacak yönetmeliğe uygun olarak Bölgenin yönetici
şirketince hazırlanır ve Bakanlık tarafından onaylanarak yürürlüğe girer. Kesinleşen
imar plânları ilgili kurumlara bilgi için gönderilir. Arazi kullanımı, yapı
ve tesislerin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler
yönetici şirket tarafından verilir ve denetlenir. Arazi temini, plânlama ve
projelendirme, alt yapı ve üst yapının inşası ile ilgili harcamalar yönetici
şirkete aittir.
Bölgelerde ihtiyaç duyulacak araziler 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine
göre sağlanabilir.
Bölge alanları içinde yer alan üniversite arazileri, bu üniversitelerin uygun
görüp izin vermeleri durumunda, mülkiyeti ilgili üniversitede kalmak kaydıyla
Bölgeyi kuracak yönetici şirkete tahsis edilebilir. Bu durum kamu kurum ve kuruluşlarına
ait araziler için de geçerlidir.
Bölge kurulması için öngörülen alanda veya Bölgenin bulunduğu ilin sınırları
içinde üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü veya AR-GE merkez veya enstitüsünün
bulunması ve yörede yeterli AR-GE ve sanayi potansiyelinin olması şartı aranır.
AR-GE ve sanayi potansiyelinin yeterliliği konusundaki kriterler yönetmelik
ile belirlenir.
Bölge olarak belirlenen araziler hiçbir şekilde başka amaçlarla kullanılamaz.
Yönetici şirket
MADDE 5. - Bölgenin yönetimi ve işletmesinden sorumlu yönetici şirketin
kurucuları arasında, Bölgenin içinde veya bulunduğu ilde yer alan en az bir
üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü ya da kamu AR-GE merkez veya enstitüsü
bulunur. Bu kurum ve kuruluşlar, şirketleri ve/veya vakıf işletmeleri ile de
yönetici şirkete katılabilirler.
Yönetici şirkete ayrıca, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine bağlı odalar ve
borsalar, yerel yönetimler, bankalar ve finansman kurumları, yerli ve yabancı
özel hukuk tüzel kişileri, AR-GE ve teknoloji geliştirme ile ilgili vakıf ve
dernekler, ilgili kamu kuruluşları, ihracatçı birlikleri kurucu ya da sonradan
ortak olarak iştirak edebilirler.
Yabancı özel hukuk tüzel kişileri 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu
ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde gerekli izinleri almak kaydıyla yönetici
şirkete iştirak edebilirler.
Yönetici şirket; Bölgenin kuruluş aşamasında plânlama ve projelendirmenin yapılması,
gerekli alt yapı ve üst yapı hizmetleri ile Bölge için gerekli her türlü hizmetlerin
yürütülmesi, Bölgenin bu Kanun ve ilgili yönetmeliklerde gösterilen amaca uygun
olarak yönetilmesi, girişimcilerin ve üçüncü şahısların buna aykırı davranışlarının
önlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması ile yükümlüdür.
Yönetici şirket, kamu yararı gerekçesi ile adına kamulaştırma yapan veya yaptıran
bir özel hukuk tüzel kişiliğidir. Kamu yararı kararı, yönetici şirketin başvurusu
üzerine Bakanlıkça verilir.
Bakanlık, Bölgede bu Kanunda belirtilen amacın dışında faaliyet gösteren yönetici
şirketi uyarır ve belirli bir süre vererek Bölgenin istenen amaca uygun faaliyete
geçirilmesini ister. Bu sürenin sonunda, yönetici şirketin, amacın gerçekleştirilmesinde
yeterli olmayacağının anlaşılması durumunda Bakanlık görevli mahkemeye başvurarak
yönetici şirketin faaliyetinin durdurulmasını veya feshini isteyebilir. Yönetici
şirketin feshi halinde, şirket ve yöneticileri hak ve yükümlülükleri ile sorumlulukları
saklı kalmak kaydıyla, Bakanlık, yönetici şirketin mülkiyetinde olan Bölgeye
ait araziyi ve üzerindeki taşınmazları kamulaştırır ve Bölgenin yönetimini başka
bir yönetici şirkete verebilir.
Denetim
MADDE 6. - Bölgedeki yönetici şirket ve girişimcilerin faaliyet ve
uygulamaları Bakanlık tarafından denetlenir.
Personel
MADDE 7. - Yönetici şirkette ve Bölgede yer alan faaliyetlerde yürürlükteki
iş ve çalışma mevzuatına göre personel istihdam edilir. Bu Bölgelerde 6224 sayılı
Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yabancı
uyruklu yönetici ve vasıflı AR-GE personeli çalıştırılabilir.
Kamu kurum ve kuruluşları ile üniversite personelinden Bölgede yer alan faaliyetlerde
araştırmacı personel olarak hizmetine ihtiyaç duyulanlar, çalıştıkları kuruluşların
izni ile sürekli veya yarı zamanlı olarak çalıştırılabilirler. Yarı zamanlı
görev alan öğretim üyesi, öğretim görevlisi, araştırma görevlisi ve uzmanların
bu hizmetleri karşılığı elde edecekleri gelirler, üniversite döner sermaye kapsamı
dışında tutulur. Sürekli olarak istihdam edilecek personele kurumlarınca aylıksız
izin verilir ve kadroları ile ilişkileri devam eder. Bunlardan 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa tâbi personelin burada geçirdikleri süreler
için emeklilik hakları 5434 sayılı Kanunun 31 inci maddesi hükümlerine uyulmak
kaydıyla saklı kalır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 36 ncı maddesinin
bu maddede yer alan düzenlemelere aykırı hükümleri uygulanmaz.
Öğretim elemanları 2547 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinde öngörülen yurt içinde
ve yurt dışında geçici görevlendirme esaslarına göre yapacakları çalışmaları
Üniversite Yönetim Kurulunun izni ile Bölgedeki kuruluşlarda yapabilirler. Aylıklı
izinli olarak Bölgede görevlendirilen öğretim üyelerinin Bölgede elde edecekleri
gelirler üniversite döner sermaye kapsamı dışında tutulur. Ayrıca, öğretim elemanları
Üniversite Yönetim Kurulunun izni ile yaptıkları araştırmaların sonuçlarını
ticarileştirmek amacı ile bu bölgelerde şirket kurabilir, kurulu bir şirkete
ortak olabilir ve/veya bu şirketlerin yönetiminde görev alabilirler.
Destek ve muafiyetler
MADDE 8. - Bölgelerin kurulması için gerekli arazi temini, alt yapı
ve idare binası inşası ile ilgili giderlerin yönetici şirketlerce karşılanamayan
kısmı yardım amacıyla Bakanlık bütçesine konulan ödenekle sınırlı olmak üzere
karşılanabilir.
Yönetici şirket, bu Kanunun uygulanması ile ilgili işlemlerde her türlü vergi,
resim ve harçtan muaftır. Atık su arıtma tesisi işleten Bölgelerden, belediyelerce
atık su bedeli alınmaz.
Bölgede yer alan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, münhasıran bu Bölgedeki
yazılım ve AR-GE'ye dayalı üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları,
faaliyete geçilmesinden itibaren beş yıl süre ile gelir ve kurumlar vergisinden
müstesnadır. Bakanlar Kurulu, seçilen, hedef alınan, belirli teknolojik alanlar
ve ürünler için on yıla kadar süreyi uzatabilir.
Bölgede çalışan araştırmacı, yazılımcı ve AR-GE personelinin bu görevleri ile
ilgili ücretleri, Bölgenin kuruluş tarihinden itibaren on yıl süre ile her türlü
vergiden istisnadır.
Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerince bu bölgelerde AR-GE faaliyetlerinde
bulunan kişi, kurum veya kuruluşlara makbuz karşılığı sponsor olarak yapılan
bağış ve yardımlar toplamı 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin
(2) numaralı bendi ile 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 14 üncü maddesinin
(6) numaralı bendinde belirtilen oran ve esaslar dahilinde indirime tâbi tutulur.
Yönetmelikler
MADDE 9. - Değerlendirme Kurulunun çalışmalarına, Bölgelerin yer seçimine,
yapılabilirlik raporlarının hazırlanış kriterlerine, kuruluşuna, işletilmesine,
arazi kullanımına, Bölgede yer alacak faaliyetler ve bunlarla ilgili koşullara
ilişkin usul ve esaslar, Bölgelerin kurulması için Bakanlık bütçesine konulan
ödeneğin kullanım esasları ile bu Kanunun uygulanmasına dair diğer hususlar
Bakanlık tarafından, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay
içinde hazırlanacak yönetmeliklerle düzenlenir.
Uygulanmayacak hükümler
MADDE 10. - Bu Kanun kapsamı Bölgelerdeki faaliyetlerde; 1050 sayılı
Muhasebei Umumiye Kanunu, 832 sayılı Sayıştay Kanunu ve 2886 sayılı Devlet İhale
Kanunu hükümleri uygulanmaz.
Geçici hükümler
GEÇİCİ MADDE 1.- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce kuruluşu
Bakanlıkça onaylanmış teknoparklar, bu Kanun hükümlerine uymak kaydıyla, bu
Kanunun yürürlüğe girmesiyle Bölge olarak kabul edilir ve Kanunun sağladığı
tüm muafiyet ve desteklerden istifade ederler.
Yürürlük
MADDE 11. - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 12. - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.